De Volkswagen Combi Split: het Zwitserse zakmes van de jaren 50 en 60

De Volkswagen Combi Split, een absoluut icoon van de jaren 50 en 60, schreef autogeschiedenis. Geboren uit een eenvoudig maar geniaal idee werd deze veelzijdige bus afwisselend bestelwagen, camper, minibus en symbool van vrijheid. Terugblik op het ontstaan en de vele versies van dit mythische “Zwitserse zakmes” van Volkswagen.

6-3-2026

Harald

8 minuuten leestijd

Volkswagen

Zijn silhouet en vooral zijn V-vormige neus zijn uit duizenden herkenbaar: dit is de Split!

De eerste van een lange saga Combi's heet zo vanwege zijn voorruit met duidelijke scheiding (split in het Engels). Hij wordt sinds 1950 gebouwd en houdt het productierecord voor levensduur in Europa.

Begin jaren 50 had VW de wind in de zeilen met de Kever, ongetwijfeld dankzij het geblaas van de turbine van zijn achtermotor. Geboren uit een idee dat in 1947 in een notitieboekje werd getekend … een zuinig bestelbusje van klein formaat, de Bulli (zijn Duitse bijnaam) zou al snel de wereld veroveren.

Zonder veel te overdrijven is de Combi Split een grote kever, uitgerust met reductiekasten zodat hij met gemak gewicht kan vervoeren. Een revolutionair, onvermoeibaar, efficiënt en veelzijdig voertuig.

Dit kleine vrachtwagentje, nuttig voor alles en iedereen, kende een succesverhaal zonder weerga in de wereld van de bedrijfswagens en daarbuiten, want hij werd in alle denkbare varianten gebouwd, tot ons groot genoegen.

De Kever is de auto van het volk, de Combi is de bus van het volk.

Met de Combi kun je alles doen; hij is voor de auto wat aspirine is voor medicijnen.

Met zijn geruite versies (van 11 tot 23 ruiten) kunnen we zeggen dat VW de MPV heeft uitgevonden. Het merk met de wolf maakte de minibus, het bestelbusje, de grote bouwkruiwagen, de camper enz. populair: hij is in zekere zin het Duitse zakmes.

De Combi is modulair: 's ochtends vervoert u 8 personen en 's middags, als de banken eruit zijn (een paar vleugelmoeren losdraaien), hebt u een mooi vlak laadvlak om zware dozen te laden die bezorgd moeten worden.

De vakmensen en ambachtslieden genieten van zijn kwaliteiten en laten hem hun kleuren, logo's en slogans dragen. De Split wordt zeer snel een fantastische reclamedrager voor alle bedrijven.

De slogan van Volkswagen had kunnen zijn “Wij hebben een nieuw type voertuig uitgevonden, het is aan u om het leven te bedenken dat erbij hoort!”.

De Combi? Een coole auto … broer!

De Split werd het icoon van de hippies en werd in de jaren 70 gelijkgesteld met Flower Power. Hij was robuust, goedkoop en makkelijk te vinden na de komst van de Combi Bay Window en handig om vrienden mee te nemen rond de wereld.

Een gitaar, een aansteker en rijden kunnen was voldoende... wat laat, want verlichting was niet zijn sterkste punt. Toen de flowerpower (die van de paddenstoelen ook) en de dromen voorbij waren… ging onze Bulli snel weer aan het werk bij de talrijke fans van een groeiende VW-beweging over de hele wereld.

Daarna werd hij een verzamelobject van (te ?) grote waarde. Een Combi Split is nu 2 (tot 3) keer meer waard dan een Kever Split in gelijkwaardige staat.

De oorsprong van een mythe

De Combi hebben we te danken aan de Nederlandse VW-importeur Ben PON en aan de slimme medewerkers van de fabriek in Wolfsburg. Bij gebrek aan wagentjes hadden zij, op verzoek van de toenmalige baas, de Engelse majoor HIRST, een gemotoriseerd karretje op 4 wielen gebouwd om onderdelen van de ene werkplaats naar de andere te verplaatsen. U neemt een tafel, u last er een buizenframe en onderdelen van de Kübelwagen en de Kever aan: 4 wielen, een motor en een bak, het onderstel, een bank en een stuur, en u hebt een “plattenwagen” of laadwagen, een soort omgekeerde pick-up met het stuur achteraan.

In 1947 wilde onze vriend Ben, op bezoek in Wolfsburg, ze meteen importeren. Helaas moesten deze transportwagentjes, om op de openbare weg te mogen rijden, de bestuurdersplaats vooraan hebben. Hij kreeg een geniaal idee om het probleem te omzeilen: met de onderdelen van de Kever de bestuurdersplaats vooraan op dit platte voertuig plaatsen en bestuurder, passagier en vervoerde goederen beschermen onder een carrosserie. Een idee dat hij in zijn notitieboekje vastlegde in de vorm van een beroemd geworden “kindertekening”: een groot transportplatform tussen 2 assen. De basis van de Combi was gelegd, uit deze gedachte zou 2 jaar later een mythe geboren worden, een grote mythe zelfs, zou Wallace zeggen…

Hij wordt in 1949 gepresenteerd en lijkt op de versie van de tekening van Ben PON; in 1950 begint de productie. Zijn kwaliteiten zijn meteen unaniem geprezen; een ongeëvenaarde wegligging door een perfect evenwicht tussen voor en achter (bestuurder en passagiers / motor en bak), een groot volume en een lage laaddrempel aan de zijkant, iets nieuws. De Kombi weegt 875 kg rijklaar en kan 850 kg meenemen, waaronder 3 passagiers, en rijdt 75 km/u met een verbruik van slechts 9 liter per honderd.

Zijn kleine maar dappere luchtgekoelde motor van 25 pk, beproefd op de Kever, vreest noch hitte noch kou. Deze Transporter heeft een zeer goede tractie op de achterwielen, ondersteund door reductiekasten (afgeleid van die van de Kübelwagen) waarmee hij hellingen van 22% kan beklimmen.

De (belangrijkste) versies van de Combi Split

HoeCOMBIeel versies? Heel veel! Evenveel als nodig waren: de Combi Split, oorspronkelijk ontworpen als bestelbus, werd al snel in alle denkbare varianten gebouwd: bestelwagen voor ambachtslieden en ook minibus voor 8 personen, speciale carrosserieën voor de talrijke diensten (brandweer, ambulances, politie, leger, Post …), luchthaventaxi, VIP-shuttles (23 ruiten) voor luxehotels en rijke grote gezinnen, rijdende reclame, lijkwagens enz.

De verschillende types Combi Split herkent u aan het begin van hun serienummer; hier zijn de belangrijkste:

De Transporter, de KOMBI-bedrijfswagen: de gesloten bestelbus of camionette, model 21. Hiermee is het allemaal begonnen; dit compacte busje is een onvermoeibaar lastdier, solide, zuinig in gebruik, makkelijk te rijden en komt overal door, bij elk weer … de ambachtslieden en bedrijven hebben eindelijk het gereedschap waar ze op wachtten.
De Combi Micro bus “standaard” met 11 ruiten, personenvervoerder en modulair: de 7- of 8-zitter, model 22. Dit is zeker de meest verspreide Split; hij diende vaak als basis voor campers.
De Combi Micro bus De Luxe: de Samba 23 en 21 ruiten, modellen 24/25. Deze versie is luxueus, zijn lak in 2 kleuren wordt gescheiden door aluminium sierlijsten met een gekleurde rand, hij heeft bumperhoorns, chroom en aluminium zo'n beetje overal, getinte dakruiten, extra ruiten achteraan en vooral een lang schuifdak dat in de zomer het verschil maakt.
De Combi pick-up, enkele en dubbele cabine modellen 26, bieden plaats aan 3 tot 6 arbeiders en al hun materiaal op bouwplaatsen, ook die moeilijk bereikbaar zijn. Er zijn er weinig in goede staat over, de meeste zijn op de sloop beland, afgebeuld als oude kruiwagens.
De Combi camper: “vrije tijd in zicht zonder caravan aan de …”; een huis op wielen om te verblijven hoe en wanneer u maar wilt. De Combi Westfalia's zijn tegenwoordig de meest voorkomende en gewilde, maar een groot aantal uitrusters heeft het potentieel van de Micro bus benut om hem slim in te richten: Devon, Campmobile, Sundial, Caravelle, Danbury zijn de bekendste. Westfalia heeft de Van Life uitgevonden en in 1951 de camperhype gelanceerd!
De Combi ambulance (model 27) en alle speciale carrosserieën die aan de wildste behoeften voldeden. De structuur van de Combi zelf maakte alle aanpassingen mogelijk.

Type 2 of Type 1? De verwarring in de hoofden …

Type 1 bij VW is de Kever; doordat de Combi het tweede voertuig van Volkswagen is, heet hij Type 2. En … de Combi Split, het eerste type van de types 2, heet Type 1, van de Transporter-groep. Type 1 is gewoon zijn voornaam … kunt u het volgen?

De Combi Split, die overal ter wereld werd gebouwd, net als de Kever, kon net als hij profiteren van een zeer uitgebreid dealernetwerk; in 1966 was VW aanwezig in 136 landen met meer dan 8.000 verkooppunten. Bij het begin van modeljaar 1968 en de komst van zijn opvolger, de Combi Bay Window, zullen er meer dan 1,8 miljoen Combi Split gebouwd zijn. Als “dat” geen succesverhaal is…

Het verhaal van de Split stopt daar niet, want het gaat verder in Brazilië met de bouw van de Braziliaanse Combi Split tot 1975, half Split, half Bay Window.

Als uw financiën het toelaten, ga ervoor, ga voor een Split, u rijdt met het gezin of met vrienden in een onovertroffen sfeer en altijd met een brede grijns, een echte bananensplit.

Wist u dat?

“Combi” komt van het Duitse Kombinationskraftwagen: “gecombineerd voertuig”.
De Combi Split werd tot 1956 in Wolfsburg gebouwd en daarna in Hannover.
De Combi heeft een zelfdragende carrosserie in één stuk, in tegenstelling tot de Kever, die een carrosserie heeft die op een apart chassis is geschroefd.
De miljoenste Combi rolde in 1962 van de band, 12 jaar na de lancering (een Samba De Luxe met 23 ruiten).
De Combi Split is maar 21 cm langer dan een Kever Split.

Harald

Le partage de la Passion, simplement.

Vorig artikel

Volkswagen Transporter T3/T25: de veelzijdige bus van de jaren 80

Volgend artikel

New Beetle: de legende is terug